Ymddiriedolaeth Prawf Dyfed Powys

a Dan Ddeddf Cyfiawnder Troseddol a Gwasanaethau Llys 2000 a Siarter y Dioddefwr (gweler isod), bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn cysylltu â chi i weld a hoffech chi wybod beth sy’n digwydd i droseddwr ar ôl iddo ef/iddi hi gael eu dedfrydu i garchar.

b Gallwch ddisgwyl i aelod o’r Gwasanaeth Prawf gysylltu â chi os yw un o’r canlynol yn berthnasol i chi:

Rydych wedi dioddef trosedd rhyw neu dreisgar y mae’r troseddwr wedi’i ddedfrydu am un flwyddyn neu fwy i garchar neu sefydliad troseddwyr ifanc am ei gyflawni. (yn y daflen hon, mae pob cyfeiriad at garcharorion neu garchardai yr un mor berthnasol i droseddwyr ifanc neu sefydliad troseddwyr ifanc, neu sefydliadau tebyg.)
Mae gennych berthynas agos gyda rhywun sydd wedi dioddef y math hwn o drosedd ac sy’n agored i niwed, er enghraifft, plentyn neu berthynas oedrannus ac rydych yn gweithredu ar eu rhan.
Roedd gennych berthynas agos gyda rhywun a fu farw yn sgîl y math hwn o drosedd.

c Gall y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol gynnig y gwasanaeth hwn hefyd os ydych wedi dioddef troseddau difrifol eraill, er enghraifft, os ydych chi’n ofni y bydd y troseddwr yn ceisio dod o hyd i chi. Fodd bynnag, ni all y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol gynnig y gwasanaeth hwn os yw’r troseddwr wedi cael ei ddedfrydu i lai na 12 mis yn y carchar.

d Mae’r gweithdrefnau hyn yn berthnasol pan gaiff y carcharor ei ddedfrydu i garchar yng Nghymru neu Loegr ac yn cael ei ryddhau i gyfeiriad yn y gwledydd hyn. Nid ydynt yn berthnasol pan fydd troseddwr wedi cael ei ddedfrydu i ysbyty, er bod y Llywodraeth yn trafod ffyrdd y gall y sawl sydd wedi dioddef yn sgîl y troseddwyr hyn dderbyn neu ddarparu gwybodaeth hefyd.

e Nid yw’r gweithdrefnau hyn yn berthnasol ychwaith pan fydd carcharor yn derbyn nifer o ddedfrydau am wahanol droseddau sydd, gyda’i gilydd, yn gyfanswm o 12 mis neu fwy, oni bai fod un o’r dedfrydau am 12 mis neu fwy am drosedd yn eich erbyn chi.

Mae Siarter y Dioddefwr ar gyfer dioddefwyr troseddau. Fe’i cyhoeddwyd ym Mehefin 1996 ac mae’n nodi safon y gwasanaeth y gallwch ddisgwyl gan yr asiantaethau cyfiawnder troseddol (er enghraifft, yr heddlu, y llysoedd) a sut i gwyno os nad ydych yn eu derbyn. Cyhoeddwyd dogfen ymgynghori am y siarter yng ngwanwyn 2001 ac efallai y cyflwynir newidiadau i’r siarter yn sgîl hyn.

a Dan y gyfraith bresennol, nid yw carcharorion fel arfer yn bwrw eu dedfryd gyfan yn y carchar. Mae’r mater o ryddhau carcharor yn dibynnu ar hyd ei ddedfryd, pa mor hir y maent wedi bod yn y carchar cyn iddynt gael eu dedfrydu ac a ydynt wedi pasio asesiad risg i gael eu rhyddhau ar drwydded neu ar Gyrffyw Cadw yn y Cartref (sy’n golygu gwisgo tag electronig i weld lle maent ar amser penodol gyda’r nos). Mae’r cyfnod goruchwylio ar drwydded yn rhan bwysig o ddedfryd y carcharor. Mae’r Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn goruchwylio’r holl oedolion sy’n garcharorion, a ddedfrydwyd i 12 mis neu fwy ar ôl Hydref 1992, am gyfnod penodol ar ôl iddynt gael eu rhyddhau. Caiff pob carcharor ifanc eu rhyddhau ar drwydded a’u goruchwylio’n awtomatig ar ôl cyfnod penodol. Rhoddir rhagor o fanylion am y trefniadau hyn isod.

b Mae’r Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn gweithio gyda charcharorion a charchardai i lunio cynllun ar gyfer goruchwylio troseddwyr ar ôl iddynt gael eu rhyddhau. Mae hyn yn cynnwys cymeradwyo ble fydd carcharor yn byw ac a fydd unrhyw gyfyngiadau yn berthnasol iddynt ar ôl eu rhyddhau. Mae’r Gwasanaeth Prawf wedyn yn goruchwylio carcharorion pan fyddant yn dychwelyd i’r gymuned.

Carcharorion dan ddedfryd oes
c Mae rheolau arbennig ar gael ar gyfer carcharorion dan ddedfryd oes, na chaiff, o bosib, eu rhyddhau o gwbl os ystyrir eu bod yn beryglus i’r cyhoedd. Mae’r Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn goruchwylio pob carcharor dan ddedfryd oes ar drwydded oes. Hyd yn oed ar ôl iddynt gael eu rhyddhau, gellir anfon carcharorion dan ddedfryd oes i’r carchar ar unrhyw adeg yn ystod eu hoes os yw eu hymddygiad yn achosi pryder difrifol.

Dedfrydau eraill o 12 mis neu fwy
d Mae troseddwyr a gaiff eu dedfrydu i 12 mis neu fwy yn dod dan ddau brif gategori arall.

Fel arfer, caiff troseddwyr sy’n bwrw dedfryd rhwng 12 mis a phedair blynedd eu hystyried ar gyfer eu rhyddhau ar Gyrffyw Cadw yn y Cartref ddeufis cyn pwynt hanner ffordd eu dedfryd. Ni all troseddwyr rhyw difrifol wneud cais am Gyrffyw Cadw yn y Cartref. Mae’r penderfyniadau am garcharorion eraill yn seiliedig ar asesiad risg trylwyr. Os gwrthodir iddynt gael Cyrffyw Cadw yn y Cartref, rhaid rhyddhau’r carcharorion hyn hanner ffordd drwy’u dedfryd. Mae’r Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol bob amser yn goruchwylio’r carcharorion hyn ar ôl iddynt gael eu rhyddhau. Mae’r amser y bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn goruchwylio’r carcharorion yn amrywio, gan ddibynnu ar a gawsant eu rhyddhau ar Gyrffyw Cadw yn y Cartref ai peidio, ond gall barhau hyd at ddiwedd eu dedfryd i rai troseddwyr rhyw. Os bydd troseddwr yn torri unrhyw amod o’u cyrffyw neu oruchwyliaeth, gallent gael eu hanfon yn ôl i’r carchar. Hefyd, os bydd y troseddwr yn cyflawni trosedd newydd ar unrhyw adeg cyn diwedd y ddedfryd, gallent gael eu hanfon yn ôl i’r carchar tan ddiwedd eu dedfryd wreiddiol, ac hefyd fwrw unrhyw ddedfryd newydd ar gyfer y trosedd newydd.

Ar gyfer troseddwyr sy’n cyflawni trosedd rhyw neu dreisgar, mae gan y llysoedd y grym i ddweud bod rhaid iddynt gael eu goruchwylio am gyfnod hirach hyd yn oed, ar ôl iddynt gael eu rhyddhau, os yw’r llys yn meddwl fod angen gwneud hyn i’w hatal rhag troseddu eto. Caiff y troseddwyr hyn eu rhyddhau dan y trefniadau a nodwyd uchod, a bwrw’r cyfnod goruchwylio estynedig ar ben y cyfnod y disgwylid iddynt ei fwrw ar drwydded. Mae amodau’r drwydded yn berthnasol i’r cyfnod goruchwylio cyfan, ac efallai y caiff y troseddwr ei anfon yn ôl i’r carchar os ydynt yn torri’r amodau hyn.

Mae rhyddhau dewisol dan amodau yn berthnasol i droseddwyr sy’n bwrw dedfryd sefydlog am bedair blynedd neu fwy. Bydd y carcharorion hyn yn gymwys i gael eu rhyddhau o garchar (a elwir yn barôl) hanner ffordd trwy’u dedfryd, ac mae’n bosib y cânt eu rhyddhau ar barôl ar unrhyw adeg rhwng hanner ffordd a dwy ran o dair. Mae penderfyniadau parôl yn seiliedig ar asesiadau risg trylwyr. Os gwrthodir parôl i garcharor, cânt eu rhyddhau pan fyddant wedi bwrw dwy ran o dair o’u dedfryd.

P’un ai y caiff y carcharor ei ryddhau ar barôl neu ar ôl iddo/iddi fwrw dwy ran o dair o’u dedfryd, byddai’r Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn dal i’w goruchwylio hyd nes bydd tri chwarter o’u dedfryd wedi mynd heibio. Os bydd y troseddwr yn torri unrhyw amod o’u goruchwyliaeth, gallent gael eu hanfon yn ôl i’r carchar. Hefyd, os bydd y troseddwr yn cyflawni trosedd newydd ar unrhyw adeg cyn diwedd y ddedfryd, gallent gael eu hanfon yn ôl i’r carchar tan ddiwedd eu dedfryd wreiddiol, ac hefyd fwrw unrhyw ddedfryd newydd ar gyfer y trosedd newydd.

e Os hoffech wybod mwy am y ddedfryd y bydd y carcharor yn eich achos penodol chi’n ei bwrw, gallwch ofyn i’r swyddog cyswllt dioddefwyr pan fyddant yn cysylltu â chi.

a If Os ydych chi yn y gr_p o bobl a restrir ym mharagraff 1 b, bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol fel arfer yn ysgrifennu atoch chi o fewn 8 wythnos i’r troseddwr yn cael ei ddedfrydu. Byddant yn cynnig cwrdd â chi at y dibenion canlynol.

I roi gwybodaeth i chi am ddedfrydau carchar yn gyffredinol a sut y gall carcharorion fynd drwy’r system.

I ofyn i chi a hoffech chi iddynt gysylltu â chi ar gamau allweddol yn y broses cyfiawnder troseddol a dweud wrthych chi pan fydd y carcharor yn cael ei ystyried ar gyfer ei ryddhau’n derfynol.

I weld a oes gennych chi bryderon yr hoffech chi iddynt eu hystyried pan fyddant yn trafod yr amodau ar gyfer rhyddhau’r carcharor yn derfynol.

I roi enw rhywun i chi y gallwch chi gysylltu â hwy yn Swyddfa’r Gwasanaeth Prawf yn eich ardal.
I esbonio sut byddant yn defnyddio unrhyw wybodaeth a roddwch chi.

I ddweud wrthych chi am unrhyw wasanaeth a all eich helpu chi.

Mae gennych y dewisiadau canlynol.

a Gallwch ddewis cael gwybod am gamau yn y ddedfryd carchar (pan fydd penderfyniadau yn cael eu gwneud, o bosib, i ryddhau dros dro neu’n barhaol), a mynegi’ch barn am amodau a fydd yn berthnasol pan gaiff y carcharor ei ryddhau neu faterion eraill.

b Gallwch ddewis cael gwybod am gamau yn nedfryd y carcharor, ond penderfynu peidio â mynegi’ch barn am amodau a fydd yn berthnasol i ryddhau’r carcharor.

c Gallwch ddewis peidio â derbyn unrhyw wybodaeth. Yn yr achos hwn, dywedwch wrth eich swyddog cyswllt dioddefwyr.

Gallwch newid eich meddwl, unrhyw bryd, am gael rhywun yn cysylltu â chi. Ond os ydych chi’n newid eich meddwl, neu’n newid eich cyfeiriad, rhaid i chi ddweud wrth y swyddog cyswllt dioddefwyr ar unwaith.

a Os hoffech chi gael gwybod a rhoi gwybodaeth neu fynegi eich barn neu bryderon, dylech ddweud wrth y swyddog cyswllt dioddefwyr yn eich cyfarfod cyntaf. Bydd y canlynol yn digwydd os gwnewch chi hyn.

Bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn dweud wrthych chi pan fydd y troseddwr yn cael ei ystyried ar gyfer ei ryddhau.

Bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn trafod eich safbwyntiau a’ch pryderon gyda chi cyn i’r carcharor gael ei ryddhau. Byddant hefyd yn rhoi cyfle i chi fynegi’ch barn am yr amodau a fydd yn berthnasol pan gaiff y troseddwr ei ryddhau.

Cyn i’r troseddwr gael ei ryddhau, mae’r Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn ysgrifennu adroddiad asesu ac ynddo byddant yn nodi eu hargymhellion i’r awdurdod sy’n ystyried yr amodau wrth ryddhau’r troseddwr. Bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn ystyried eich safbwyntiau wrth argymell unrhyw amodau.

Bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn rhoi dewis i chi wybod beth sydd wedi’i ysgrifennu amdanoch chi a’ch safbwyntiau mewn unrhyw adroddiad asesu. Caiff yr adroddiad hwn ei ysgrifennu cyn rhyddhau’r troseddwr. Byddant hefyd yn dweud wrthych chi am unrhyw amodau rhyddhau ychwanegol y maent yn eu hargymell, sy’n berthnasol i’ch pryderon.

Fel arfer, bydd gan y carcharor yr hawl i weld yr adroddiadau asesu, ac eithrio dan amgylchiadau penodol. Bydd y swyddog cyswllt dioddefwyr yn fodlon esbonio hyn i chi cyn i chi fynegi’ch safbwyntiau.

Mae gennych yr hawl hefyd i roi gwybodaeth i lywodraethwr y carchar neu’r bwrdd parôl, ond fel arfer bydd gan y carcharor yr hawl i weld y wybodaeth hon. Gallwch drafod hyn gyda’r swyddog cyswllt dioddefwyr.

Unwaith y bydd y bwrdd parôl neu lywodraethwr y carchar wedi penderfynu ar ryddhau’r carcharor, bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn dweud wrthych chi a yw’r carcharor yn gorfod cadw at unrhyw amodau ar ôl iddynt gael eu rhyddhau. Os ydynt, bydd y Gwasanaeth Prawf Cenedlaethol yn nodi manylion unrhyw amodau sy’n berthnasol i gysylltu â chi, ac unrhyw wybodaeth arall y maent yn ei ystyried sy’n briodol yn eich achos.

a IOs ydych yn penderfynu peidio â chysylltu â’r swyddog cyswllt dioddefwyr, gallwch ffonio’r llinell gymorth hon os oes carcharor wedi cysylltu â chi yn ddiangen (gan gynnwys llythyrau neu alwadau ffôn) neu eich bod yn poeni y bydd hyn yn digwydd. Gallwch ddweud wrth staff y llinell gymorth hefyd neu wrth eich swyddog cyswllt dioddefwyr, os oes gennych un, os ydych yn pryderu ynghylch y posibilrwydd y caiff carcharor ei ryddhau dros dro, ei ryddhau yn derfynol neu ei ryddhau ar barôl.

b Bydd staff y llinell gymorth yn trosglwyddo manylion eich galwad i lywodraethwr y carchar, a fydd wedyn yn ymchwilio ac yn penderfynu ar ba gamau i’w cymryd. Gallai hyn gynnwys archwilio unrhyw lythyr y mae’r carcharor yn ei anfon a monitro eu galwadau ffôn i’w hatal rhag cysylltu â chi eto ac, os oes digon o dystiolaeth, gymryd camau disgyblu neu gychwyn achos troseddol. Os oes carcharor wedi cysylltu â chi, rhoddir ystyriaeth i hyn pan fyddant yn cael eu hystyried ar gyfer parôl neu eu rhyddhau ar drwydded dros dro.

c Ni all staff y llinell gymorth drosglwyddo gwybodaeth yn ôl i chi ond gallant gadarnhau, ar bapur, eu bod wedi trosglwyddo eich pryderon i’r llywodraethwr, a fydd, fel arfer, yn ysgrifennu atoch i ddweud pa gamau a gymerwyd.

d 0845 7585112 yw rhif y llinell gymorth. Mae ar agor rhwng 9am a 4pm, o ddydd Llun i ddydd Gwener. Pris galwad lleol a godir ar alwadau.

a Elusen genedlaethol yw Cymorth i Ddioddefwyr sy’n helpu dioddefwyr troseddau. Mae gwirfoddolwyr a staff hyfforddedig sy’n gweithio mewn cynlluniau lleol yng Nghymru a Lloegr yn cynnig cefnogaeth emosiynol, gwybodaeth a chymorth ymarferol i bobl sydd wedi dioddef troseddau. Digon posib eich bod chi eisoes wedi bod mewn cysylltiad â’ch Swyddog Cyswllt Dioddefwyr. Mae Cymorth i Ddioddefwyr hefyd yn rhedeg Gwasanaeth i Dystion yn Llys y Goron ac yn y Llysoedd Ynadon.

b Os hoffech chi drafod y daflen hon, neu eich bod angen cymorth i ddygymod ag effaith y trosedd arnoch chi, neu os hoffech chi siarad yn gyfrinachol ac am ddim gyda rhywun annibynnol, gallwch gysylltu â’ch cynllun lleol. Mae’r manylion yn y llyfr ffôn dan ‘Cymorth i Ddioddefwyr’ (Victim Support), neu gallwch gysylltu â Llinell Gymorth i Ddioddefwyr ar 0845 3030900 i gael y rhif lleol. Pris galwad lleol a godir ar alwadau.